να φιλοξενεί τα συμμαχικά στρατεύματα. Σε αυτά υπηρετούσαν γάλλοι και βρετανοί αρχιτέκτονες που αμέσως συγκρότησαν Επιτροπή με σκοπό να προσφέρουν τις επιστημονικές γνώσεις τους για την ανοικοδόμηση της πόλης. Πρόεδρος της (στην οποία συμμετείχαν και Έλληνες) ο γάλλος αρχιτέκτονας Ερνέστ Εμπράρ, ο οποίος εκπόνησε το ομώνυμο σχέδιο. Αυτό προέβλεπε ένα αρχιτεκτονικό στιλ επηρεασμένο από την γαλλική αρχιτεκτονική, με μεγάλους δρόμους και πλατείες. Δυστυχώς, τροχοπέδη στην υλοποίηση αποτέλεσαν πλούσιοι οικοπεδούχοι της παραλίας της Θεσσαλονίκης. Το σχέδιο Εμπράρ εφαρμόστηκε κατά κόρον στην πλατεία Αριστοτέλους. Δεν είναι τυχαίο ότι οι διαφορές μεταξύ της πλατείας Αριστοτέλους και των υπόλοιπων περιοχών του Κέντρου γίνονται εύκολα αντιληπτές.

Αφιέρωμα| ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1912-2012: 100 χρόνια ελεύθερη πόλη Μέρος 2ο - «Ντονμέδες»- Οι Μουσουλμάνοι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης

Συντάχθηκε απο τον/την Αριστείδης Γκαλέτσης

Για τους Εβραίους της Θεσσαλονίκης γνωρίζουν οι πάντες. Για το ρόλο και τη συμβολή τους στα δρώμενα και στην ιστορία της πόλης. Για τους «Ντονμέδες», Εβραίους-Μουσουλμάνους της Θεσσαλονίκης, ελάχιστοι ξέρουν. Ήταν μια ανεξάρτητη κοινωνική ομάδα, από τις σημαντικότερες της πόλης, με καθοριστικό ρόλο στην ιστορία της και γενικότερα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ακόμα και μετά τη διάλυση της.
Η εμφάνιση των Ντονμέδων (ντονμές=αποστάτης)
Οι ρίζες τους φτάνουν στο 1666 μΧ. Στα μέσα του 17^ου αιώνα ο Αρχιραβίνος της Σμύρνης, Σαμπετάι Σεβί (Shabtai Zvi), αυτοαποκαλέστηκε στον κύκλο του «Μεσσίας». Αυτό διέδιδε συνεχώς, φτάνοντας στο σημείο να έχει δεκάδες χιλιάδες οπαδούς σε αρκετές πόλεις της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, διχάζοντας παράλληλα το εβραϊκό μιλέτι. Κάποια στιγμή πέρασε από την Θεσσαλονίκη και αρκετοί Εβραίοι της πόλης τον ακολούθησαν, αφού ασπάστηκαν το κήρυγμά του. Το 1666 μ.Χ συνελήφθη από τις σουλτανικές αρχές καθώς θεωρήθηκε ότι με το κήρυγμά του προκαλεί κρίση και εντάσεις. Ο σουλτάνος του πρότεινε να ασπαστεί τον μωαμεθανισμό, αλλιώς δεν θα του χάριζε τη ζωή. Έτσι και έγινε. Ασπάστηκε το Ισλάμ και το ίδιο έπραξαν αρκετοί οπαδοί του. Αυτοί οι προσηλυτισμένοι μουσουλμάνοι εβραϊκής καταγωγής ονομάστηκαν «Ντονμέδες». Η Θεσσαλονίκη ήταν η πόλη που είχε τους περισσότερους. Μάλιστα μέχρι το 1683 κατοικούσαν στην πόλη πάνω από 300 οικογένειες ενώ στις αρχές του 20^ου αιώνα έφτασαν τους 12000.
Η θέση των Ντονμέδων στην κοινωνία της Θεσσαλονίκης
Οι Ντονμέδες δεν ήταν αποδεκτοί ούτε από τους Εβραίους αλλά ούτε και από τους νέους ομόθρησκούς τους Μουσουλμάνους. Παρέμεναν αποκομμένοι και αποξενωμένοι, δημιουργώντας την δική τους κλειστή κοινωνική ομάδα. Μπορεί να ασπάστηκαν το Ισλάμ αλλά σε καμιά περίπτωση δεν απαρνήθηκαν τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της φυλής τους. Διατήρησαν τη γλώσσα τους και τον ανοιχτό κοινωνικό χαρακτήρα που διέπει τους Εβραίους, πράγμα το οποίο τους βοήθησε να διαπρέψουν στον οικονομικό και πολιτικό τομέα. Το γεγονός ότι ήταν μουσουλμάνοι τους βοήθησε εξαιρετικά να αναδειχθούν, καθώς για το οθωμανικό κράτος δεν ξεχώριζαν από τους Τούρκους, και έτσι απολάμβαναν περισσότερα προνόμια σε σχέση με τους υπόλοιπους Εβραίους. Χώρια που απαλλάσσονταν από φόρους, που πλήρωναν όσοι δεν ήταν μωαμεθανοί. Τα πλεονεκτήματα που τους παρείχαν η πρώην και νυν θρησκεία τα αξιοποίησαν στο έπακρο, με αποτέλεσμα να αποτελούν μια από τις πιο αξιόλογες ομάδες ανθρώπων της Θεσσαλονίκης.
Διακεκριμένοι Ντονμέδες και ιστορικά κτίρια
Όπως προαναφέρθηκε οι Ντονμέδες αποτέλεσαν μια από τις κορυφαίες κοινωνικοθρησκευτικές ομάδες της Θεσσαλονίκης. Για αυτό το λόγο γίνεται για αυτούς μνεία σε αυτό το αφιέρωμα για τα 100 χρόνια από την Απελευθέρωσης της. Ντονμές ήταν ο δήμαρχος της πόλης Χαμντί Μπέι τον 18^ο αι., οι επιφανείς Αχμέτ και Μεχμέτ Καπαντζή, ο Μοχάμεντ Τζιαβίντ Μπέι, βουλευτής Θεσσαλονίκης επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πρωτοστάτης του κινήματος των Νεότουρκων. Επίσης, Ο Νεότουρκος και μετέπειτα ιδρυτής της Τουρκικής Δημοκρατίας Μουσταφά Κεμάλ, γνωστός ως Κεμάλ Ατατούρκ, θεωρείται από αρκετούς ντονμές. [Οι Ντονμέδες είχαν μεγάλη συμβολή στο Κίνημα των Νεότουρκων]
Αρκετές οικογένειες ήταν πλούσιες και ζούσαν σε αρχοντικά, μερικά από τα οποία υπάρχουν μέχρι σήμερα και στεγάζουν κρατικές υπηρεσίες, όπως το κτίριο του ντονμέ Μεχμέτ Καπαντζή, όπου σήμερα στεγάζεται το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας. Οι Ντονμέδες είχαν τα δικά τους τζαμιά, για παράδειγμα το Γενί Τζαμί (φώτο αριστερά) όπου στεγάζονταν χρόνια το Αρχαιολογικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης, σχολεία, ιδρύματα και νεκροταφεία. Μάλιστα τα τζαμιά τους διέφεραν από αυτά των υπολοίπων μουσουλμάνων.
Ο ξεριζωμός
Στις 26 Οκτωβρίου 1912 έρχεται η ώρα της ενσωμάτωσης της Θεσσαλονίκης στην επικράτεια του ελληνικού κράτους. Μετά την απελευθέρωση της πόλης αρκετοί Ντονμέδες την εγκατέλειψαν για διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις. Η κοινότητα των Ντονμέδων ξεριζώθηκε οριστικά με την ανταλλαγή των πληθυσμών το 1923, όπως προβλεπόταν στη συνθήκη της Λωζάννης. Τότε όλοι οι Μουσουλμάνοι της Μακεδονίας εγκατέλειψαν τις εστίες τους για την Τουρκία. Τους ακολούθησαν οι Ντονμέδες της Θεσσαλονίκης λόγω θρησκεύματος. Σε αντίθεση με τους Εβραίους ομοεθνείς που παρέμειναν στην Θεσσαλονίκη. Και η τραγική ειρωνεία με το δράμα της προσφυγιάς των Ντονμέδων είναι η εξής: Μπορεί να αποχωρίστηκαν τον τόπο τους, τα σπίτια και τις περιουσίες τους αλλά ξέφυγαν από τη γενοκτονία που υπέστησαν το 1943 οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης στο Άουσβιτς και στα υπόλοιπα κρεματόρια.
Οι Ντονμέδες σήμερα
Οι Ντονμέδες αμέσως μετά την ανταλλαγή εγκαταστάθηκαν κυρίως στα μεγάλα αστικά κέντρα της Τουρκίας. Και στη νέα τους πατρίδα κατάφεραν να διαπρέψουν ως πολιτικοί, επιχειρηματίες και εφοπλιστές, αλλά και ως άνθρωποι του καλλιτεχνικού χώρου και της δημοσιογραφίας. Για παράδειγμα, ντονμέδικη καταγωγή θεωρείται ότι έχουν οι πολιτικοί Μπουλέντ Ετσεβίτ (δεξιά) και Ισμαήλ Τζεμ. Σήμερα υπολογίζονται σε δεκάδες χιλιάδες.
Από κει και πέρα η ιστορία των Ντονμέδων της σύγχρονης Τουρκίας περνά στη σφαίρα της συνωμοσιολογίας και του παρασκηνίου. Από πολλούς- κυρίως από όσους διαφωνούν με τα ιδεώδη του κεμαλισμού ή τους αντισημίτες- θεωρούνται ως κρυπτοεβραίοι με μουσουλμανικό προσωπείο και ως μια ομάδα ανθρώπων που βρίσκονται πίσω από την πολιτική σκηνή της χώρας και ότι είναι αυτοί που «κινούν τα νήματα».

από www.infospoudes.gr

100 χρόνια ελευθερίας

Της ΝΙΝΕΤΤΑΣ ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ- ΡΑΣΣΙΑ

Η Θεσσαλονίκη σε λίγες μέρες μπαίνει σε εορταστικό κλίμα. Το 2012 γιορτάζει τα εκατό χρόνια από την παράδοση της πόλης στον ελληνικό στρατό (26 Οκτωβρίου 1912) ύστερα από 482 χρόνια οθωμανικής κατοχής. Προάγγελος των εκδηλώσεων που ετοιμάζονται είναι ένας τόμος αφιερωμένος στη «Θεσσαλονίκη 1912-2012», που εκδόθηκε από τον Μωυσή και τη Ραχήλ Καπόν με κείμενα του Λέοντα Α. Ναρ και φωτογραφίες του Γιώργη Γερόλυμπου.

Οψη της λεωφόρου Νίκης και του θαλάσσιου μετώπου της Θεσσαλονίκης, όπου τα χρόνια της τουρκοκρατίας πολλά πλοία έδεναν κατά μήκος της παλιάς παραλίας. Από τον 19ο αιώνα, τα μεγάλα ατμόπλοια αγκυροβολούσαν ανοιχτά του Θερμαϊκού

Ο Μωυσής Καπόν θυμάται όταν ήταν μικρός τον πατέρα του να μιλά με τους συγγενείς του στη Θεσσαλονίκη στη Ladino, τη γλώσσα που διατήρησαν οι Εβραίοι όταν εκδιώχθηκαν από την Ισπανία το 1492. «Αναρωτιόμουν πώς γίνεται σε μια ελληνική πόλη να μιλούν Ελληνες τη γλώσσα μιας προ πολλού χαμένης πατρίδας. Το κατάλαβα όταν γνώρισα τη Θεσσαλονίκη με την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά και τα τόσα αξιόλογα μνημεία της».
Το λεύκωμα όμως που εξέδωσαν οι Καπόν δεν είναι μια λάγνα αναπόληση του πλούσιου βυζαντινού παρελθόντος της μακεδονικής πρωτεύουσας, το οποίο άλλωστε είναι ορατό παντού, αλλά μια σύγχρονη ματιά της ιστορίας της. Εξ ου και ο υπότιτλος «Το μέλλον του παρελθόντος».
Οψεις της Ιστορίας
Προσπάθησαν να μεταφέρουν «στιγμιότυπα» του τελευταίου αιώνα «ιδωμένα όμως όχι μέσα από μια συγκεκριμένη οπτική (π.χ. ιστορική, κοινωνιολογική, πολιτιστική ή άλλη), αλλά μέσα από μια δημιουργική και τεκμηριωμένη σύνθεση όλων των όψεων της ιστορίας της Θεσσαλονίκης, της δημόσιας εικόνας της, της καθημερινότητάς της, της ανθρωπογεωγραφίας και του πολιτισμού της», σημειώνει ο Λέων Ναρ.
Ετσι, η αφήγηση ξεκινάει από την ημέρα της απελευθέρωσης της πόλης και φτάνει στο σήμερα, στα παραλιακά καφέ και τα νυχτερινά στέκια με τα τραπεζάκια έξω στις οδούς Βαλαωρίτου, Συγγρού και Βηλαρά. Ποιοι από τα σημερινούς νέους της Θεσσαλονίκης μπορούν να συνειδητοποιήσουν ότι μόλις εκατό χρόνια πριν η πόλη τους ήταν σε ξένα χέρια και ότι η απελευθέρωση βρήκε τη Θεσσαλονίκη με μυριάδες προβλήματα, με πρώτο και καλύτερο τη σύνθετη εθνολογική σύσταση του πληθυσμού της; Τότε, ζούσαν εκεί 157.899 ψυχές, εκ των οποίων οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί ήταν μειονότητα (39.956) σε σχέση με τους Οθωμανούς (45.867) και τους Εβραίους (61.439). Κατοικούσαν επίσης 6.262 Βούλγαροι και άλλοι 4.564 άλλων εθνοτήτων. Κι όπως είναι φυσικό «η διατήρηση των ισορροπιών σε αυτή τη νέα κοινωνικο-πολιτική πραγματικότητα κάθε άλλο παρά εύκολη ήταν».
Ετερόκλητο πλήθος
Μετά το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και λόγω της στρατηγικής σημασίας της, δέχτηκε δεκάδες χιλιάδες Γάλλους, Βρετανούς και λίγους Ιταλούς στρατιώτες, με αποτέλεσμα να ενταθεί η εικόνα του ετερόκλητου πλήθους στο κέντρο της πόλης. «Την ίδια στιγμή που οι Γάλλοι και Αγγλοι φαντάροι τραγουδούσαν διασκεδάζοντας στους κεντρικούς δρόμους της πόλης, μια μπάντα αποτελούμενη από Ιταλούς στρατιώτες έπαιζε ολόκληρα κοντσέρτα συμφωνικής μουσικής τις Κυριακές στην πλατεία του Λευκού Πύργου».
Ηδη από τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα το ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης είχε αρχίσει να αποκτά σταδιακά έναν ευρωπαϊκό χαρακτήρα. Για μερικά χρόνια το καινούργιο συνυπήρξε με το παλιό. Μεγαλοπρεπή μέγαρα, πολυτελείς επαύλεις υπήρχαν μαζί με τα παλιά ξύλινα σπίτια και οι λιθόστρωτες λεωφόροι με τα στενοσόκακα των πυκνοκατοικημένων φτωχογειτονιών. Από τη μια έβλεπες το δυτικοευρωπαϊκό προφίλ της πόλης και από την άλλη το παραδοσιακό ανατολίτικο. Η εικόνα αυτή χάθηκε εν πολλοίς μέσα σε τριάντα ώρες από την πυρκαγιά που ξέσπασε στις 5 Αυγούστου του 1917. «Οι πρώτες φλόγες άναψαν πίσω από το Διοικητήριο και λόγω του Βαρδάρη που φυσούσε τη μέρα εκείνη η φωτιά σύντομα εξαπλώθηκε παντού, πέρασε την Εγνατία και έφτασε μέχρι τον ιπποδρόμιο και την προκυμαία κατακαίοντας το μεγαλύτερο κατοικημένο τμήμα της πόλης». Σώθηκαν μόνο μερικά μεγάλα τμήματα της Ανω Πόλης και κάποια οικιστικά τετράγωνα του ιστορικού κέντρου.
«Ενενήντα τέσσερα χρόνια μετά, η πυρκαγιά φαίνεται να μην έχει σβήσει», τονίζει ο συγγραφέας, γιατί η Θεσσαλονίκη δεν κατάφερε να αξιοποιήσει έστω και στο ελάχιστο τρεις από τις μεγαλύτερτες πλατείες της. «Παρέδωσε βορά στα αυτοκίνητα την πολλαπλά ιστορική πλατεία Ελευθερίας -είναι ίσως η μοναδική πλατεία ευρωπαϊκής μεγαλούπολης που έχει μετατραπεί εδώ και πολλά χρόνια σε υπαίθριο πάρκινγκ-, δεν αποκατέστησε μια ολόκληρη εικοσαετία την πλατεία Διοικητηρίου και δεν ανέδειξε -το αντίθετο μάλιστα- την ιστορικότητα της πλατείας Αριστοτέλους». *
http://www.enet.gr

Η Θεσσαλονίκη χορεύει για τα 100 χρόνια από την απελευθέρωσή της

13.10.2012 στις 18:08 (6 ημέρες πριν) από TJ News 0

Με τον πλέον εντυπωσιακό τρόπο, η Θεσσαλονίκη γιόρτασε τα 100 χρόνια από την απελευθέρωσή της. Η Ιη δημοτική κοινότητα...

διοργάνωσε μια μαγευτική εκδήλωση, σε συνεργασία με πολλές από τις xορευτικές ομοσπονδίες της Θεσσαλονίκης, δίνοντας ένα ξεχωριστό ηχόχρωμα και έναν ξεχωριστό πανηγυρικό τόνο στο "ιωβηλαίο" της πόλης του Αγίου Δημητρίου.

Περίπου 1200 χορευτές ξεκίνησαν το "πρόγραμμά τους" από πλατείες της κοινότητας και χορεύοντας ξεχύθηκαν στο κέντρο της πόλης και στη συνέχεια κατέληξαν στο δημαρχείο όπου ολοκληρώθηκε το γλέντι με τη συμμετοχή φυσικά του κόσμου.

Με λίγα λόγια ήταν μια εκδήλωση από τις πλέον επιτυχημένες μέχρι στιγμής για τον εορτασμό των 100 χρόνων ελευθερίας της πόλης που σχεδιάστηκε με πολύ μεράκι, αγνά αισθήματα, μπόλικη ανθρωπιά και κυρίως αυθορμητισμό και αμέτρητους αυτοσχεδιασμούς. Οι Θεσσαλονικείς είχαν την ανάγκη να ξεδώσουν και κυρίως να δραπετεύοσυν από την καθημερινότητα και τα τόσα προβλήματα και να το χαρούν με την ψυχή τους.

από www.tjnews.gr

Χρονολόγιο 100 ετών

Από την απελευθέρωση του 1912 μέχρι τις ημέρες μας, στη Θεσσαλονίκη συνέβησαν πολλά και σημαντικά γεγονότα, κάποια εκ των οποίων είχαν και πανευρωπαϊκή διάσταση. Η κοσμοπολίτισσα του Θερμαϊκού με τη συνδρομή και του προσφυγικού στοιχείου που μετεγκαταστάθηκε στην περιοχή μεταμορφώθηκε σε μια σύγχρονη ευρωπαϊκή μεγαλούπολη, οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής των Βαλκανίων.
Τα γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή της πόλης τα τελευταία 100 χρόνια είναι :
1912 : Στις 27 Οκτωβρίου, ο αρχιστράτηγος των ελληνικών στρατευμάτων, διάδοχος Κωνσταντίνος, μαζί με τον βασιλιά Γεώργιο και τον ελληνικό στρατό μπαίνουν στη Θεσσαλονίκη. Την προηγούμενη, ανήμερα του πολιούχου της πόλης, Αγίου Δημητρίου, είχε υπογραφεί το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης από τον τούρκο αρχιστράτηγο Χασάν Ταξίν πασά. Η Θεσσαλονίκη μετά από 482 χρόνια επιστρέφει στις ελληνικές της ρίζες.
1913 : Στις 5 Μαρτίου δολοφονείται στην Θεσσαλονίκη ο βασιλιάς Γεώργιος, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στην πόλη, για να δηλώσει την αποφασιστικότητα της Ελλάδος για τη μελλοντική τύχη της Θεσσαλονίκης.
1914-1919 : Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκόσμιου Πολέμου η Θεσσαλονίκη γίνεται το κέντρο του Ανατολικού Μετώπου. Συμμαχικές δυνάμεις που εγκαθίστανται στη Θεσσαλονίκη μετατρέπουν την πόλη σε “Περιχαρακωμένο Στρατόπεδο”, μέσα στο οποίο δημιουργούν δεκάδες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
1916 : Ξεσπά το κίνημα της “Εθνικής Αμύνης” από αξιωματικούς και παράγοντες της Θεσσαλονίκης. Το κίνημα υιοθετείται από τον Ελ. Βενιζέλο, ο οποίος μαζί με τους Π. Κουντουριώτη, Π. Δαγκλή και ελληνικά στρατεύματα εγκαθίστανται στην πόλη, δημιουργούν ξεχωριστή κρατική οντότητα και η Ελλάδα χωρίζεται στα δύο. Το Κίνημα καταργεί την πολιτική ουδετερότητας της Ελλάδας, απέναντι στον πόλεμο, συμμαχεί με τις δυνάμεις της Αντάντ, συγκροτεί αξιόμαχες στρατιωτικές μονάδες και συμμετέχει στις εχθροπραξίες.
1917 : Ιδρύεται το Εργατικό Κέντρο Θεσσαλονίκης το οποίο θα εκφράσει και θα αναδείξει τις συνδικαλιστικές δυνάμεις των εργαζομένων της πόλης.
1917 : Στις 5 Αυγούστου ξεσπά μεγάλη καταστροφική πυρκαγιά, η οποία κατακαίει το μεγαλύτερο μέρος της, εντός των τειχών, πόλης.
1918 : Ιδρύεται το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης το οποίο τις επόμενες δεκαετίες θα συμβάλλει αποφασιστικά στην ανάπτυξη κάθε επιχειρηματικής, αλλά και κοινωνικής δραστηριότητας στην πόλη.
1919 : Η Διεθνής Επιτροπή Καταρτισμού του Νέου Σχεδίου Ρυμοτομίας της Θεσσαλονίκης, υπό τον αρχιτέκτονα Er. Hebrand, καταθέτει τα σχέδιά της για την ανοικοδόμηση μιας σύγχρονης Θεσσαλονίκης. Ανάμεσα στις προτεινόμενες καινοτομίες περιλαμβάνεται και η δημιουργία του μνημειακού άξονα της πλατείας Αριστοτέλους.
1922 – 1940 : Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, εγκαθίστανται στην πόλη δεκάδες χιλιάδες πρόσφυγες. Οι διαδικασίες αποκατάστασης και ενσωμάτωσή τους θα συμβάλουν στη γιγάντωση της Θεσσαλονίκης, γύρω από το ιστορικό κέντρο της οποίας δημιουργούνται πολλοί προσφυγικοί οικισμοί.
1925 : Ιδρύεται το Επαγγελματικό και Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης το οποίο, το 1940 θα διαχωριστεί σε δύο διαφορετικά επιμελητήρια, το Επαγγελματικό και το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο τα οποία συνέβαλαν αποφασιστικά στην οικονομική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης.
1926 : Ιδρύεται το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το οποίο τις επόμενες δεκαετίες θα εξελιχθεί στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο της Ελλάδας.
1926 : Διοργανώνεται η πρώτη Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης, η μεγάλη επιτυχία της οποίας θα την καταστήσει, κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα, το σπουδαιότερο οικονομικό γεγονός της χώρας.
1928 : Λειτούργησε στη Θεσσαλονίκη ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός της Ελλάδας, από τον Χρήστο Τσιγγιρίδη.
1930 : Στις 14 Νοεμβρίου πραγματοποιούνται επαναληπτικές δημοτικές εκλογές στις οποίες ψηφίζουν, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, 140 γυναίκες.
1933 : Το Νοέμβριο πραγματοποιείται στην πόλη η Δ΄ Βαλκανική Συνδιάσκεψη με την παρουσία αντιπροσωπειών από όλες τις βαλκανικές χώρες. Οι Συνδιασκέψεις είχαν ξεκινήσει το 1930, με ελληνική πρωτοβουλία, με σκοπό την προσέγγιση των βαλκανικών λαών.
1936 : Στις 9 Μαΐου, κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων, προκαλούνται θλιβερά επεισόδια, στα οποία σκοτώνονται 12 διαδηλωτές. Μια φωτογραφία στις εφημερίδες, με τη μάνα να κρατάει το νεκρό παιδί της, εμπνέει τον ποιητή Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον “Επιτάφιο”.
1939 : Ιδρύεται η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, η οποία συνέβαλε σημαντικά στη διάσωση, καταγραφή και προβολή της ιστορίας της Μακεδονίας.
1939 : Λειτούργησε η Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης με πρώτο διευθυντή της τον Γ. Βαφόπουλο και αποτέλεσε τη μεγαλύτερη λαϊκή βιβλιοθήκη της πόλης. Από το 2000 στεγάζεται σε ιδιόκτητο κτίριο δωρεά του ζεύγους Αναστασίας και Γεωργίου Βαφόπουλου.
1940 : Στις 2 Ιουλίου εγκαινιάζεται το Βασιλικό Θέατρο της Θεσσαλονίκης, η πρώτη σημαντική θεατρική σκηνή της πόλης.
1940 : Στις 28 Οκτωβρίου η φασιστική Ιταλία κηρύσσει τον πόλεμο στην Ελλάδα. Οι νέοι της Θεσσαλονίκης, μαζί με όλα τα ελληνόπουλα, τρέχουν να υπερασπιστούν την τιμή και την αξιοπρέπεια της πατρίδας τους.
1941 : Τα γερμανικά στρατεύματα μπαίνουν στη Θεσσαλονίκη, ενώ οι έλληνες στρατιώτες στα οχυρά της Ανατολικής Μακεδονίας, στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, ακόμη αντιστέκονται.
1942 : Οι δυνάμεις κατοχής κατάσχουν όλα τα τρόφιμα της χώρας. Το χειμώνα, η Θεσσαλονίκη λιμοκτονεί και δεκάδες άνθρωποι κείτονται νεκροί στους δρόμους.

1943 : Η πολυπληθής εβραϊκή κοινότητα της πόλης εξορίζεται και εξοντώνεται στα κρεματόρια των Ναζί.
1944 : Στις 30 Οκτωβρίου τα Γερμανικά Στρατεύματα αποχωρούν και η Θεσσαλονίκη απελευθερώνεται. Δύο μήνες νωρίτερα οι Γερμανοί είχαν πυρπολήσει το Χορτιάτη, δολοφονώντας 146 άτομα, κυρίως γυναικόπαιδα.
1948 : Τον Μάιο, δολοφονείται ο αμερικανός δημοσιογράφος του CBS, Τζώρτζ Πολκ, ο οποίος είχε έρθει στη Θεσσαλονίκη για να καλύψει τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο.
1949 : Μετά από πολυετείς εργασίες αναστύλωσης, παραδίδεται στους πιστούς ο Ιερός Ναός του Αγίου Δημητρίου, πολιούχου της πόλης, ο οποίος είχε καταστραφεί από τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917.
1950 – 1970 : Μεγάλη οικιστική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης. Η πόλη διπλασιάζεται, οι όμορφες περιφερειακές συνοικίες αποκτούν πολυώροφες κατοικίες και ο πληθυσμός της φτάνει στους 800.000 κατοίκους. Στην ανατολική πλευρά της πόλης κατασκευάζεται, με επιχωματώσεις, η νέα παραλία της Θεσσαλονίκης, στην οποία, ο Δήμος Θεσσαλονίκης δημιουργεί όμορφους κήπους.
1957 : Ιδρύεται ο Οργανισμός Αστικών Συγκοινωνιών της Θεσσαλονίκης (Ο.Α.Σ.Θ.) και αναλαμβάνει τις αστικές μετακινήσεις των Θεσσαλονικέων.
1957 : Ξεκινά τη λειτουργία της η Ανωτάτη Βιομηχανική Σχολή Θεσσαλονίκης, η οποία, το 1990, μετασχηματίζεται στο Πανεπιστήμιο Μακεδονία.
1960 : Εγκαινιάζεται το Καυτανζόγλειο Στάδιο Θεσσαλονίκης, 40.000 θέσεων, το οποίο θα αποτελέσει έκτοτε σπουδαία κυψέλη αθλητισμού.
1960 : Διοργανώνεται το πρώτο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το οποίο, στα χρόνια που ακολουθούν, καθιερώνεται ως το μεγαλύτερο φεστιβάλ της νοτιοανατολικής Ευρώπης.
1961 : Από τη Θεσσαλονίκη εκπέμπεται η πρώτη τηλεοπτική εκπομπή στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια λειτουργίας της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης.
1963 : Εγκαινιάζεται το Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, στο οποίο θα εκτίθενται έκτοτε οι εξαιρετικοί θησαυροί της Μακεδονίας.
1963 : Το Μάιο, δολοφονείται στην πόλη ο αγωνιστής, βουλευτής και υπέρμαχος της Ειρήνης, Γρηγόρης Λαμπράκης.
1966 : Αποκαλύπτεται σε ανασκαφές η αρχαία Ρωμαϊκή Αγορά της Θεσσαλονίκης, η οποία τις επόμενες δεκαετίες θα αποτελέσει έναν από τους σπουδαιότερους αρχαιολογικούς χώρους της πόλης.
1966 : Θεσμοθετείται, από το Δήμο Θεσσαλονίκης, το Φεστιβάλ Δημητρίων, το οποίο αναβιώνει τις σπουδαίες βυζαντινές γιορτές της πόλης.
1966 : Ιδρύεται η Δημοτική Πινακοθήκη Θεσσαλονίκης, η οποία στεγάζεται σε αίθουσες της Χ.Α.Ν.Θ. μέχρι το 1986 και έκτοτε, στο νεοκλασικό κτίριο της οδού Βασιλίσσης Όλγας.
1966 : Εγκαινιάζεται το κλειστό γήπεδο Αλεξάνδρειο Μέλαθρο (Palais des Sports) που έδωσε χειμερινή στέγη σε εκατοντάδες αθλητές της πόλης.
1970 : Κατασκευάζεται ο πύργος του ΟΤΕ στη Θεσσαλονίκη, ένα από τα σύγχρονα αξιοθέατα της πόλης.
1973 : Τον Νοέμβριο, οι φοιτητές της Θεσσαλονίκης συγκεντρώνονται στο Πολυτεχνείο της πόλης και διαδηλώνουν εναντίον της χούντας των συνταγματαρχών.
1974 : Τοποθετείται στην παραλία της πόλης το άγαλμα του έφιππου Μεγάλου Αλεξάνδρου, έργο του γλύπτη Ευάγγελου Μουστάκα.
1974 : Η Θεσσαλονίκη γιορτάζει μαζί με την υπόλοιπη Ελλάδα την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
1977 : Στις 8 Νοεμβρίου, ο αρχαιολόγος Μανώλης Ανδρόνικος, μετά από 15 χρόνια ερευνών, ανακαλύπτει στην περιοχή της Βεργίνας τον ασύλητο τάφο του μακεδόνα Βασιλιά Φιλίππου, πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τα πλούσια ευρήματα των ανασκαφών εκτίθεντο, μέχρι την κατασκευή του Μουσείου της Βεργίνας, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
1978 : Μεγάλος καταστρεπτικός σεισμός 6,5 βαθμών ρίχτερ προκαλεί μεγάλες καταστροφές στην πόλη και το θάνατο 49 ανθρώπων, 29 εκ των οποίων από την κατάρρευση μιας οικοδομής στην πλατεία Ιπποδρομίου. Σε ολόκληρη την πόλη δημιουργούνται καταυλισμοί με σκηνές για τη στέγαση των πολιτών.
1979 : Ιδρύεται το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το πρώτο ίδρυμα σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα.
1982 : Εγκαινιάζεται το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα για να διαφυλάξει την ιστορική μνήμη.
1983 : Ιδρύεται, από το Δήμο Θεσσαλονίκης, το Κέντρο Ιστορίας Θεσσαλονίκης για τη διάσωση ιστορικών αρχείων της πόλης και την ανάπτυξη των ιστορικών σπουδών για τη Θεσσαλονίκη.
1983 : Ξεκινάει τη λειτουργία του το Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο στην ανατολική Θεσσαλονίκη, μετά από δωρεά του ζεύγους Αναστασίας και Γεωργίου Βαφόπουλου.
1985 : Η Θεσσαλονίκη εορτάζει την επέτειο των 2.300 ετών από την ίδρυσή της με πλήθος καλλιτεχνικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων.
1989 : Η Ουνέσκο ανακηρύσσει 16 παλαιοχριστιανικά και βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης, Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
1989 : Ιδρύεται η Δημοτική Τηλεόραση Θεσσαλονίκης TV 100, η πρώτη δημοτική και μη κρατικά ελεγχόμενη τηλεόραση της Ελλάδος.
1992 : Πραγματοποιείται στη Θεσσαλονίκη πολυπληθές συλλαλητήριο κατοίκων από ολόκληρη τη Μακεδονία, ενάντια στην προσπάθεια οικειοποίησης του ονόματος και της ιστορίας της Μακεδονίας από γειτονικό λαό.
1993 : Εγκαινιάζεται το Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, με σκοπό να αναδείξει τη σπουδαία βυζαντινή κληρονομιά της πόλης.

1995 : Ιδρύεται με έδρα τη Θεσσαλονίκη το Παγκόσμιο Συμβούλιο του Απόδημου Ελληνισμού με σκοπό τη συνεργασία και επικοινωνία όλων των ελληνικών κοινοτήτων σε όλες τις ηπείρους του πλανήτη.
1997 : Η Θεσσαλονίκη ανακηρύσσεται Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και στη πόλη διοργανώνονται πολλές εκδηλώσεις. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η έκθεση των θησαυρών του Αγίου Όρους.
1997 - 1998 : Επ’ ευκαιρία της ανακήρυξης της πόλης, πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης, ιδρύονται στη Θεσσαλονίκη σημαντικά μουσεία, ανάμεσά τους το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το οποίο προικίζεται με τη σπουδαία συλλογή Κωστάκη, το Μουσείο Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, το Μουσείο Φωτογραφίας Θεσσαλονίκης και το Ολυμπιακό Μουσείο Θεσσαλονίκης.
2000 : Στις 2 Ιανουαρίου εγκαινιάζεται το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης.
2005 : Ιδρύεται το Διεθνές Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
2006 : Συστήνεται η Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης για την ανάπτυξη στην πόλη εταιρειών τεχνολογίας αιχμής.
2008 : Η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Europa Nostra βραβεύει τις εργασίες αναστήλωσης και συντήρησης του Γαλεριανού Αυτοκρατορικού Συγκροτήματος στην πλατεία Ναυαρίνου.
2008 : Εγκαινιάζεται στους εσωτερικούς χώρους του Λευκού Πύργου μόνιμη ψηφιακή έκθεση για την ιστορία της Θεσσαλονίκης.
2009 : Η πόλη, μετά από 140 χρόνια, αποκτά σύγχρονο Δημαρχιακό Μέγαρο.
2012 : Η Θεσσαλονίκη εορτάζει το ιστορικό ορόσημο των 100 ετών από την απελευθέρωση της.

Η συμπλήρωση των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης, θα αποτελέσει το αντικείμενο δύο σημαντικών δράσεων της διοργάνωσης, ενός διεθνούς επιστημονικού συνεδρίου και μιας ιστορικής έκθεσης για το ευρύ κοινό και τους επισκέπτες.
1) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Με θέμα «Θεσσαλονίκη: Μια πόλη σε μετάβαση, 1912-2012/Thessaloniki: A City in Transition, 1912-2012» θα πραγματοποιηθεί στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου τριήμερο επιστημονικό συνέδριο, με στόχο τη δημιουργική συνάντηση των σύγχρονων ιστοριογραφικών ρευμάτων αλλά και όλων των συναφών κοινωνικών επιστημών, όπως της Ιστορίας, της Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, της Οικονομίας, του Δικαίου, των Διεθνών Σχέσεων και των Τεχνών. Η επιστημονική επιτροπή του συνεδρίου αποτελείται από τον ομότιμο καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και ακαδημαϊκό, κ. Κωνσταντίνο Σβολόπουλο, τους καθηγητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κκ. Βασίλη Κ. Γούναρη, Ιωάννη ∆. Στεφανίδη και τον επίκουρο καθηγητή κ. ∆ημήτρη Λυβάνιο, και τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Κολούμπια της Νέας Υόρκης κ. Μαρκ Μαζάουερ. Της οργανωτικής επιτροπής προΐσταται ο αναπληρωτής καθηγητής ∆ιεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου, κ. ∆ημήτρης Καιρίδης.
2)THESSALONIKI INTERNATIONAL SYMPOSIUM
Το “Διεθνές Συμπόσιο της Θεσσαλονίκης” θα διοργανωθεί μεταξύ 28 και 30 Σεπτεμβρίου 2012, με στόχο την υποστήριξη των διεθνών προοπτικών της Θεσσαλονίκης, καθώς η πόλη περνάει στον δεύτερο αιώνα του ελεύθερου βίου της. Το φετινό συμπόσιο θα περιστραφεί γύρω από τρεις ευρείς θεματικούς άξονες: την παρακμή της Δύσης, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, την άνοδο της Κίνας και το Ισλάμ μετά την Αραβική Άνοιξη.
Οι συμμετέχοντες στο συμπόσιο θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν και να συνομιλήσουν με τρεις κορυφαίους παγκοσμίως ειδικούς, τους: Λουκά Τσούκαλη, Καθηγητή Ευρωπαϊκής Οργάνωσης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, πρόεδρο του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), Επισκέπτη Καθηγητή στο Κολλέγιο της Ευρώπης στη Μπρυζ και ειδικό σε θέματα Ευρωπαϊκής Πολιτικής, Jonathan D. Spence, Ομότιμο Καθηγητή στην Έδρα Ιστορίας Sterling στο Πανεπιστήμιο Yale και διεθνούς κύρους ειδικό της νεώτερης Κίνας, και James Piscatori, Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Durham, ένας από τους δημοφιλέστερους μελετητές του Ισλάμ και των Ισλαμικών πολιτικών κινημάτων παγκοσμίως. Στόχος των οργανωτών είναι η θεσμοποίηση του συμποσίου ως μιας ετήσιας διεθνούς κύρους συνάντησης ειδικών από όλον τον κόσμο.

από www.thessaloniki2012.gr

1 σχόλια:

dimosf είπε...: Πολύ καλό το αφιέρωμα. Εντελώς συμπτωματικά σήμερα πήρα ένα μήνυμα με ένα πολύ ενδιαφέρον πρόγραμμα ιστορικό για τη Θεσσαλονίκη των 3 πρώτων δεκαετιών του 20ου αι. Που σημαίνει και πριν και μετά την απελευθέρωση. Το link είναι http://www.wow.gr/projects/thessaloniki/index.htm; 19 Οκτωβρίου 2012 στις 8:17 μ.μ.